Voor jou
De bedrijfsarts is er voor jou als werknemer en geeft advies over jouw gezondheid en werk. Er zijn twee soorten spreekuren: het preventieve spreekuur en het verzuim spreekuur. Verder vind je op deze pagina informatie over wat je zelf kan doen na een hersenschudding om terug te keren naar sport en werk. Tenslotte heb ik een handige checklist voor je over werk-privé balans.
Hoe werkt het spreekuur van de bedrijfsarts?
Wat tijdens het spreekuur wordt besproken is vertrouwelijk en valt onder de privacywet AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). De bedrijfsarts is een onafhankelijk arts met beroepsgeheim, net zoals bij de huisarts. Als werknemer heb je recht op vrije toegang tot de bedrijfsarts.
De bedrijfsarts wordt ingehuurd door de werkgever (omdat de werkgever daar wettelijk toe verplicht is), maar de advisering door de bedrijfsarts wordt NIET beïnvloed door de werkgever. De bedrijfsarts adviseert gevraagd (en ongevraagd) zowel werknemers als leidinggevenden en werkgevers.
Er zijn 2 soorten spreekuren: het preventieve spreekuur (ook wel open spreekuur of arbeidsomstandigheden spreekuur genoemd) en het verzuimspreekuur.
Preventief spreekuur
Als je niet bent ziekgemeld, kan je een consult aanvragen op het preventieve spreekuur. De bedrijfsarts kan je adviseren over alles wat te maken heeft met gezondheid en werk.
Bijvoorbeeld als je zwanger wilt worden en je twijfelt of je tijdens de zwangerschap mag werken met bepaalde (schoonmaak)middelen of in een bepaalde werkomgeving zoals een operatiekamer. Of als je gezondheidsklachten hebt op het werk, terwijl deze in de vakantie weer verdwijnen. Of als je een chronische ziekte hebt, zoals diabetes, en je je afvraagt of het verstandig is om nachtdiensten te doen.
Werkwijze preventief spreekuur
Afspraak maken
Je kunt zelf (ook zonder medeweten van je leidinggevende) en afspraak maken bij de bedrijfsarts.
Advies
De bedrijfsarts adviseert jou tijdens het consult. In principe maakt de bedrijfsarts van dit gesprek alleen een notitie in jouw bedrijfs-geneeskundig medisch dossier, dat alleen toegankelijk is voor jouw bedrijfsarts (of zijn vervanger).
Terugkoppeling
Je kunt met de bedrijfsarts afspreken dat het advies naar jou gemaild wordt. Jij kan dit advies zo nodig naar je leidinggevende sturen als je daar zelf voor kiest of het nodig hebt om bepaalde werkafspraken te maken. De leidinggevende krijgt dus geen terugkoppeling van het consult toegestuurd door de bedrijfsarts.
Verzuim spreekuur
Als je bent ziekgemeld, en de verwachting is dat jouw verzuim langer dan 6 weken gaat duren, dan maakt jouw leidinggevende een afspraak voor je op het verzuimspreekuur van de bedrijfsarts. Dit is een wettelijke verplichting.
De bedrijfsarts kijkt naar 3 dingen:
1. Belastbaarheid
Hoe gaat het met je? Is er sprake van ziekte of gebrek? Wat zijn je klachten? Wat zijn je beperkingen? Hierbij wordt niet alleen gekeken naar het werk en je gezondheid, maar ook naar de privésituatie: een holistische aanpak.
2. Behandeling
Word je behandeld door een arts, psycholoog of andere behandelaar? Kan de bedrijfsarts je verwijzen voor een interventie/behandeling? Wat is de prognose van de ziekte of aandoening?
3. Werkadvies
Wat betekent je ziekte of beperkingen voor je arbeidsvermogen? Kan je werken? De bedrijfsarts kan bijvoorbeeld een werkopbouw schema adviseren met bepaalde aanpassingen in werkomstandigheden of taakinhoud, rekening houdend met je beperkingen. Er wordt een prognose van de verzuimduur gegeven (zo mogelijk). Ook wordt een inschatting gemaakt van het re-integratiedoel: terug naar eigen werk of werkhervatting in een andere functie. Het kan ook zijn dat werkhervatting niet mogelijk is.
Werkwijze verzuim spreekuur
Afspraak maken
Meestal maakt je leidinggevende een afspraak voor jou, maar je kunt ook zelf het secretariaat van de bedrijfsarts bellen voor het maken van een afspraak.
Advies
Bedrijfsarts adviseert jou tijdens het consult. Er wordt een verslag gemaakt in jouw bedrijfs-geneeskundig medisch dossier, dat alleen toegankelijk is voor jouw bedrijfsarts (of zijn vervanger).
Terugkoppeling
De bedrijfsarts stuurt een terugkoppeling van het verzuimspreekuur naar jou en je leidinggevende. De bedrijfsarts is daar wettelijk toe verplicht. Ook als je het niet eens bent met het advies.
Er worden geen medisch-inhoudelijke of privé zaken beschreven.
De terugkoppeling bevat de volgende zaken:
- Arbeidsongeschiktheid door ziekte of gebrek
- Belastbaarheid: beschrijving van beperkingen en mogelijkheden
- Behandeling: of er sprake is van een behandeling (niet welke behandeling) en verwachtte duur van behandeling
- Prognose verzuimduur (zo mogelijk)
- Verwacht re-integratiedoel (eigen werk, ander werk, werken niet mogelijk)
- Advies over aanvullend onderzoek, interventies en andere te ondernemen acties
- Werk-opbouw schema
- Advies over contact tussen werknemer en werkgever
- Advies over planning van een vervolgafspraak
Hoe kan je je voorbereiden op het spreekuur van de bedrijfsarts?
Voor jou een handige download om goed voorbereid te zijn op het spreekuur van de bedrijfsarts. Klik op de button.
Wat je zelf kan doen na een hersenschudding
Let op: Kijk op thuisarts.nl wat je direct na een val of klap op je hoofd moet doen. Houd je aan de adviezen van jouw eigen behandelend artsen (zoals de huisarts, bedrijfsarts en/of medisch specialisten en paramedici). Jouw situatie uniek is en vereist zorg op maat.
De meeste mensen genezen binnen enkele weken volledig van een hersenschudding.
Zij gaan vrij snel weer aan het werk, zonder problemen.
Een klein deel (10-15%) houdt langer klachten. Direct nadat de hersenschudding heb je nog geen idee of jij bij deze groep gaat horen. Naar verloop van maanden herstelt een steeds grotere groep mensen. Het voortbestaan van symptomen wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een combinatie van de ernst van het ongeval en psychologische en emotionele factoren. Ook een medische voorgeschiedenis met migraine en psychologische problemen zijn risicofactoren.¹
Als er na 3 maanden nog klachten zijn, dan wordt dit post-commotioneel syndroom genoemd (PCS).
Op deze website vind je meer informatie hoe je een algemeen advies zoals “rustig aan doen” kunt invullen. De Nederlandse richtlijnen over terug naar dagelijkse activiteiten en werk na een hersenschudding zijn hier samengevat, aangevuld met andere nuttige bronnen met praktische tips en adviezen, die je onderaan de tekst terugvindt.
Normaal beloop¹
In de eerste dagen hebben veel patiënten last van posttraumatische klachten; klachten die optreden na een ongeval (trauma) zoals hoofdpijn, spierpijn (in de nek) en problemen met het evenwicht. Dit is heel normaal en meestal niets om u zorgen over te maken. De ernst van de klachten neemt vaak spontaan af.
Van de volgende posttraumatische klachten kunt u nog enige weken last hebben:
- Hoofdpijn, duizeligheid, wazig zien
- Moeite met denktaken. Sneller moe en slaperig zijn
- Sneller geïrriteerd zijn
- Trager informatie verwerken
- Geheugen- en concentratieproblemen
- Overgevoeligheid voor licht en geluid, oorsuizen
Belangrijk om te onthouden is: pijn of vermoeidheid is niet erg: je kunt niets kapot maken. Klachten mogen met 2 punten (op 10-puntsschaal) toenemen. Als het maar <2 – 3 uur met rust herstelt tot uitgangsniveau. (KNVB)
Wat kan je zelf doen om te herstellen van een hersenschudding?
De eerste twee dagen¹
Ten eerste is het belangrijk om 24-48 uur rust te nemen. Maar hoe dan? Want voor iedereen is “rustig aandoen” anders. Het gaat erom dat je brein rust krijgt.
Dat betekent: geen inspanningen waarbij je je hersenen hard aan het werk zet.
Dus niet concentreren op zaken als werken, studeren, plannen, beeldschermen (48 uur) en lezen.
Neem geen absolute bedrust.
Bij overgevoeligheid voor licht en geluid: vermijd oordopjes en zonnebrillen want hierdoor kan de prikkelgevoeligheid juist toenemen.
Geen zware lichamelijke inspanningen zoals sporten.
Probeer heftige emoties niet op te zoeken. Ervaar je emoties: praat erover of schrijf ze op, zodat je ze kunt uiten en daardoor rust gaat ervaren.
Vermijd activiteiten waar je klachten van toenemen.
Drink geen alcohol. Heeft alcohol een rol gespeeld bij het ongeval, bespreek dan met je huisarts jouw alcoholgebruik.
Bij hoofdpijn (of pijn elders) mag je pijnstillers nemen. De voorkeur gaat uit naar paracetamol (zo nodig ibuprofen); Pijnmedicatie moet niet gebruikt worden om door te kunnen gaan ondanks klachten, maar kan wel ingezet worden om de klachten dragelijk(er) te maken.
Zorg voor voldoende slaap.
De eerste weken
Het is belangrijk om een balans te vinden tussen belasten en rusten. Te veel belasting is niet goed, te veel rusten ook niet. Want te weinig prikkels zorgt ervoor dat je brein gaat wennen aan rust, zodat iedere prikkel te hard binnenkomt.
BIRO: activiteiten afwisselen
Het werkt het beste voor je brein als je verschilde soorten activiteiten afwisselt.
Beweging:
Zorg voor lichamelijke inspanning.
Je kunt rustig starten met een wandeling van 20 minuten bijvoorbeeld.
Rust:
20 minuten liggen met je ogen dicht, eventueel met een meditatieoefening of een ademhalingsoefening of met een koptelefoon met binaural sounds. Bij binaural sounds hoort ieder oor geluiden van net een andere frequentie, waarbij de geluidsgolven dezelfde golflengte hebben als de hersenactiviteit tijdens slaap²
Inspanning:
Doe een cognitieve taak (een denk-taak) zoals lezen in een tijdschrift of boek, maak een kruiswoordpuzzel of praat met een vriend(in).
Ontspanning:
Doe een activiteit waarvan je ontspant, bijvoorbeeld een hobby. Liefst iets creëren met je handen, zoals (kleurboek) tekenen, schilderen, boetseren etc. Iedereen ontspant op een andere manier. Waar word jij rustig van?
Hier zijn nog een paar voorbeelden: mediteren, ademhalingsoefeningen, muziek luisteren (binaural sounds), lichamelijk contact zoals knuffelen met je partner of je huisdier.
Activiteiten opbouwen
Start met kleine huishoudelijke taken, zoals opruimen of de vaatwasser inruimen. Bereid óf de duur óf de intensiteit van de activiteiten uit, maar niet allebei tegelijk.
Bouw schermtijd langzaam op, want dit is heel belastend voor je brein wat betreft prikkels en nadenken. (Schermen is net zo belastend als werken). Het werkt goed om na iedere 1,5 – 2 uur activiteiten (beweging, cognitieve inspanning en ontspanning) 20 minuten te gaan liggen met je ogen dicht om te rusten. De OR-methode: Opbouw van Reserves.³
Slapen
Houdt een vast slaapritme aan: sta op hetzelfde tijdstip op en ga rond hetzelfde tijdstip naar bed. Probeer overdag niet te slapen, behalve als het echt niet anders gaat. Ga liever na iedere 1,5 tot 2 uur activiteiten maximaal 20 minuten met je ogen dicht op bed liggen (eventueel met een meditatie oefening of binaural sounds).
Voeding
Zorg voor gezonde voeding.
Eet onverzadigde vetten (vette vis, noten, zaden, plantaardige oliën, avocado), in plaats van verzadigde vetten (roomboter, margarine in een wikkel, kokos- en palmolie, volle melkproducten en kaas (48+),vet vlees/vleeswaren/worst, koek, chocola, gebak, snacks).
Onderzoek wijst erop dat vis de kans op hart- en vaatziekten verlaagt en een gunstig effect heeft op je bloeddruk. Dit komt waarschijnlijk vooral door de visvetzuren EPA en DHA uit vis. Dit zijn meervoudig onverzadigde vetten (omega-3).
EPA en DHA zitten vooral in vette vis, zoals haring, makreel, sardines of zalm. Het is niet duidelijk of het vervangen van vis door visoliecapsules net zo goed is voor de gezondheid als het eten van vis.⁴
Cafeïne heeft een psychomotorisch stimulerend effect, oftewel het heeft invloed op het handelen, voelen en denken. Het verhoogt alertheid. Sommige mensen krijgen er een gejaagd gevoel van.
Het voedingscentrum adviseert over cafeïne het volgende:⁵
De Gezondheidsraad adviseert volwassenen 3 kopjes (1 kopje = 125 ml) groene of zwarte thee te drinken op een dag, omdat dit het risico op een beroerte verlaagt en de bloeddruk verlaagt.
• Neem niet meer dan 5 kopjes koffie, of
• Neem niet meer dan 3 blikjes energiedrank.
• Neem uit voorzorg geen combinaties van energiedrank met alcohol.
• Hou lagere hoeveelheden aan bij gevoeligheid voor cafeïne.
De helft van de cafeïne is na 5-7 uur nog aanwezig in je lichaam. Drink dus geen koffie, cola of energy drinks meer in de middag of avond. Vermijd alcohol omdat dit giftig is voor je hersenen en het ook de kwaliteit van je slaap verslechtert.
Vermijd drugsgebruik, zeker in de herstelfase.
Verkeersdeelname¹
Gebruik als (snor)fietser een helm in het verkeer, ter bescherming tegen nieuw hersenletsel.
Klachten kunnen de rijvaardigheid beïnvloeden. Iedereen heeft een eigen verantwoordelijkheid. Hervat het autorijden pas als de klachten niet meer belemmerend zijn voor het dagelijks functioneren.
Terugkeer naar de sport⁶
Er is nog weinig bekend over hoelang sporters rust moeten houden na een hersenschudding. Het huidige advies luidt om 24-48 uur na het letsel activiteiten geleidelijk op te pakken. Voordat sporters weer op wedstrijdniveau belastbaar zijn, moeten ze zes fases doorlopen. Een sporter mag pas naar de volgende fase gaan als hij de activiteiten kan uitvoeren zonder dat symptomen optreden. Iedere fase neemt 24 uur of langer in beslag, waardoor het herstel vaak minimaal een week duurt. Het volledige herstel voor complexe taken kan echter wel twee maanden in beslag nemen.
De zes fases:
1. Dagelijkse activiteiten die geen symptomen veroorzaken
2. Lichte aerobe inspanning (wandelen, rustig fietsen), geen krachttraining
3. Sport-specifieke oefeningen zonder impact op het hoofd (rennen)
4. Complexe sport-specifieke oefeningen zonder fysiek contact (pass-oefeningen), lichte krachttraining
5. Normale training met fysiek contact (na medische goedkeuring)
6. Wedstrijden spelen
Er wordt geadviseerd geen sport op te pakken waarbij er risico is op een (meervoudige) hersenschudding.¹ Zoals bij vechtsporten of contactsporten, bijvoorbeeld boksen of (prof)voetbal. Andere sporten kunt u weer beoefenen, zodra u er zelf toe in staat bent. Draag bij sporten met kans op hoofdletsel, zoals schaatsen en paardrijden, een helm.
Hoe je sporten kan opbouwen
(KNVB polikliniek voor Sport Gerelateerde Hersenschuddingen)
Duur activiteit tot klachten |
Uitbreiding in duur |
| < 5 min | 15 – 30 sec |
| 5 – 15 min | 1 – 2,5 min |
| 15 – 30 min | 2,5 – 5 min |
| 30 – 60 min | 5 – 10 min |
| > 1 uur | 10 – 15 min |
- Per 1-2 dagen opbouwen
- Zo nodig 1 week op hetzelfde niveau blijven
- Lukt het niet: volgende keer de stap halveren in tijd, net zo lang tot het wel lukt. Dan opbouwen met die kleinere stap.
Zijn er na 6 weken nog klachten? Maak dan een afspraak met je huisarts.
Terug naar werk
Werken zorgt voor zingeving en sociale contacten. Het geeft structuur en een doel. Werk zorgt voor succeservaringen, endorfines, geluksgevoel. Met eenvoudige taken kan je je belastbaarheid gaan opbouwen en uitbreiden.
De aanbeveling is dat terugkeer naar werk zo vroeg mogelijk besproken moet worden.⁷ De bedrijfsarts geeft advies over terugkeer naar werk. Er wordt gekeken naar cognitieve functies (hoe functioneert het brein wat betreft herinneren, concentreren etc). Ook kijkt de bedrijfsarts naar lichamelijke beperkingen en sociaal en emotioneel functioneren.
Zo nodig kan de bedrijfsarts je verwijzen voor aanvullende behandeling.
Daarnaast maakt de bedrijfsarts met behulp van werknemer en leidinggevende een inschatting van de werkomstandigheden, zoals werkdruk, prikkels, taken en arbeidsbelasting. De bedrijfsarts geeft altijd een advies op maat, aangezien deze zaken bij iedere persoon verschillend zijn.
Wanneer je weer kunt starten met werken is dus voor iedereen verschillend. Belangrijk is om de tijdsduur en intensiteit van activiteiten langzaam op te bouwen.
Intensiteit
Voor het brein is informatieverwerking relatief het eenvoudigst. Hiertoe behoren omgaan met prikkels zoals licht en geluid. Een moeilijkere taak is dingen herinneren. Het moeilijkste zijn planning en uitvoering van taken. Daar is veel concentratie van de aandacht bij nodig. In de opbouw van werkzaamheden dient hiermee rekening te worden gehouden.
Tijdsduur
(Opbouw schema gebaseerd op sporthervatting KNVB)
Duur activiteit tot klachten |
Uitbreiding in duur |
| < 5 min | 15 – 30 sec |
| 5 – 15 min | 1 – 2,5 min |
| 15 – 30 min | 2,5 – 5 min |
| 30 – 60 min | 5 – 10 min |
| > 1 uur | 10 – 15 min |
Per activiteit geldt het volgende:
• Per 1-2 dagen opbouwen
• Zo nodig 1 week op hetzelfde niveau blijven
• Lukt het niet: volgende keer de stap halveren in tijd, net zo lang tot het wel lukt. Dan opbouwen met die kleinere stap.
Een opbouwschema voor het aantal werkuren per week kan er als volgt uitzien:
Start met 2×1 uur. Verdeel het uur werken in blokjes, waarbij maximaal 30 min achtereen 1 taak wordt gedaan met daarna 15 minuten pauze. Merk je dat je eerder klachten krijgt, maak de blokjes dan kleiner en/of neem langer rust.
Gaat het goed, ga dan na twee weken naar 3×1 uur, 4×1 uur, 4×1,5 uur, 4×2 uur, 4×2,5 uur etc. Als je geen klachten krijgt van het werken kan je sneller opbouwen, bijvoorbeeld door wekelijks de uren uit te bereiden of door met een uur op te bouwen in plaats van een half uur. Onthoud dat dit voor iedereen anders is, dus ga zelf experimenteren wat voor jou het beste werkt, in overleg met je leidinggevende en de bedrijfsarts.
Blijf cognitieve taken afwisselen met pauze. Je kunt bijvoorbeeld na iedere 1,5 tot 2 uur activiteiten 20 minuten gaan liggen met je ogen dicht, zoals bij het opbouwen van de activiteiten in ADL (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen, zoals eten, aankleden, naar de WC gaan, boodschappen doen, koken).
Beeldscherm gebruik (KNVB)
Lezen van papier gaat makkelijker dan van een scherm.
Contrast/brightness NIET verlagen (scherm gaat dan ongemerkt flikkeren)
Gaming monitor met 144Hz verversingssnelheid of Direct Current modulation geeft een rustiger beeld en het beeldscherm werk is daardoor makkelijker vol te houden.
Eventueel kan een beeldschermbril helpen.
Adviezen werkhervatting:
Do’s (Condite)⁸
- Start met kleine stapjes: 4x 1 uur, 4×1,5 uur, 4×2 uur, 4x 2,5 uur etc.
- Houdt elke stap in uren 2 weken vol, evalueer en bouw verder op
- Liever alle dagen een beetje, dan rustdagen. Op deze manier is er tijdens en na je werkdag ruimte om te herstellen.
- Start zo mogelijk met thuiswerken (i.v.m. doseren)
- Start met routinewerk (evt. opnieuw inwerken)
- Regelruimte: zorg dat je regelmatig even pauze kunt nemen
- Creëer een rustige werkplek.
- Zorg voor structuur. Check je werkstrategie (planning, to do list)
- Max 30 min achtereen concentreren
- Wissel denktaken af met beweging (wandeling, balletje opgooien)
- Ontdek hoe lang beeldscherm werk lukt en bereid langzaam uit
Adviezen werkhervatting:
Don’ts (Condite)⁸
- Wachten met werkhervatting tot ADL functioneren klachtenvrij lukt
- Werk met stress / deadlines
- Werk met energievreters
- Eindverantwoordelijkheid / leidinggevende taken
- Lawaai (Maar ook niet continu noice canceling headphone gebruiken)
- Multitasking / snel schakelen tussen werkzaamheden
- Op een goede dag meer doen
- Op een slechte dag minder doen
Welke professionals kunnen je helpen als je klachten houdt?⁹
Houd je na zes weken nog klachten? Ga dan naar de huisarts. De huisarts zal met je bekijken of een doorverwijzing raadzaam is. De volgende professionals, in de eerste lijn, kunnen je helpen bij verschillende soorten klachten:
| Visusklachten | Optometrist |
| Nekklachten | Fysiotherapeut, Manueel therapeut |
| Balans / duizeligheid | Vestibulaire Fysiotherapie |
| Verminderde conditie | Fysiotherapeut |
| Moeite met ontspannen spieren | Haptotherapie / psychomotore fysiotherapie |
| Trauma/stemming/angst | Praktijk Ondersteuner Huisarts (POH)-GGZ / psycholoog |
| Cognitieve klachten | Ergotherapeut, Brain training |
| Prikkelgevoeligheid | Ergotherapeut |
| Vermoeidheid / slaapproblemen | Ergotherapeut / psycholoog |
| Pijn/slapeloosheid/spanning | Huisarts t.b.v. medicatie zo nodig |
Ook kan een verwijzing door de huisarts naar 2e lijns gezondheidszorg aangewezen zijn. Denk dan bijvoorbeeld aan de neuroloog, oogarts, neuropsycholoog of na 3-4 maanden de revalidatie arts.
9. Op hersenplan.nl vind je hiervoor een handig stroomschema en meer uitleg.
Meer lezen?
Eerste hulp bij hersenschuddingen
Thuisarts.nl (Wat te doen bij een val of klap op je hoofd, slaap adviezen)
Get Ahead Stichting van ervaringsdeskundigen met Post Commotioneel Syndroom. o.a. Handige zakkaart eerste hulp bij hersenschuddingen.
Sport
6. Alles over sport
Onderdeel van Kenniscentrum sport & bewegen, ministerie van VWS. O.a. Terug naar sport: achtergronden, adviezen en literatuur.
KNVB
Hoofdletsel app Direct op het sportveld even checken wat je moet doen.
Boeken
Stichting hersenschudding lotgenoten
Nalk.info/hersenschorsing
3.Annemarieke Flemming Je vermoeidheid te lijf, geschreven door gezondheidszorg psycholoog en COVID-ervaringsdeskundige.
Hersenletsel en werk
Hersenletsel alliantie
Hersenstichting
8. Condite Advies bij ziekteverzuim
Richtlijnen voor professionals
1. Richtlijnen database startpagina licht traumatisch hoofdhersenletsel in de acute fase
7. Richtlijnen database NAH en arbeidsparticipatie
Wat je zelf kan doen na een hersenschudding
Voor jou een handige download om je te helpen bij terugkeer naar sport en werk. Klik op de button.
Werk-Privé balans hoe dan?!
Alles op een rij geeft duidelijkheid
Er zijn veel factoren op het werk en in de privésfeer die kunnen zorgen voor stress. Om alles voor jezelf op een rij te zetten is dit document ontwikkeld. En natuurlijk ook om te kijken hoe je het beste tot een oplossing kunt komen om minder stress te ervaren.
Je gaat helderheid creëren door over deze zaken na te denken:
1. Wat veroorzaakt stress?
Wat zijn hierbij bevorderende en belemmerende factoren? Met andere woorden: wat helpt om de stress te bestrijden en wat is juist niet helpend of staat in de weg?
2. Wat kan je zelf doen?
Hoe kun je goed voor jezelf zorgen? Hoe uit stress zich bij jou? Hoe kan je voelen wanneer je een grens bereikt en het raadzaam is om het rustiger aan te gaan doen?
3. Wie of wat kan je helpen?
Kunnen er zaken op het werk of thuis aangepast worden? Wat zijn de zogenaamde regelmogelijkheden?
4. Wat kan er binnen het team geregeld worden?
Hoe kunnen jullie binnen het team samen zorgen voor minder stress en meer balans?
Wat kan ik zelf doen bij ervaren werkstress
of verstoorde werk-privé-balans?
1. Bevorderende en belemmerende factoren op een rij
De vragen zijn van toepassing op de werksituatie.
Vervang de woorden “ Op het werk” door “ thuis” en “ het team” door “ je partner” of “je sociale omgeving” en beantwoord ze ook voor je privé situatie.
- Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress?
- Welke dingen in het werk kosten je veel energie? Waardoor komt dat?
- Bij welke taken lukt het je niet om het werk goed te doen?
- Wat zou helpen om jouw werkstress te verminderen? Wat heb je nodig?
- Wat kan je zelf doen? Wat kan de organisatie doen? Wat is er al gedaan?
- Welk oplossingsgericht gedrag heeft in het verleden goed geholpen?
- Wat gaat goed in je werk? Waar krijg je energie van?
- Hoe kan je je waarden en doelen realiseren?
- Hoe zorgen jullie binnen het team voor een goede planning, onderlinge afstemming en duidelijkheid over ieders taken?
- Wat heb je nodig om problemen op het werk zelf of met het team op te lossen?
2. Zelfzorg
- Zorg dat je werkplek ergonomisch juist is ingesteld.
- Vraag evt. werkplekonderzoek aan.
- Neem voldoende pauzes en zorg voor beweging tijdens het werk.
- Werk niet of zo min mogelijk buiten werktijd (ook geen werk-gerelateerde technologie, zoals je werktelefoon gebruiken om te werken buiten kantooruren).
- Zorg voor voldoende ontspanning na het werk.
- Terugvalpreventie: herken bij jezelf signalen van stress.
Hoe stress zich uit, verschilt van persoon tot persoon.
Stress zorgt voor veranderingen in:
- Je lichaam; bijvoorbeeld zweten, trillen, spierspanning of een gewicht toe, – of afname.
- Je hoofd; bijvoorbeeld verstrooid zijn, snel afgeleid, of minder geïnteresseerd zijn
- Je gevoel; bijvoorbeeld stemmingswisselingen of impulsief reageren.
- Je gedrag; bijvoorbeeld gejaagdheid, onvoorzichtigheid en ongezond eten.
3. Hulpbronnen
Wie kan jou helpen bij privézaken die spelen? Wie kan jou helpen in het werk?
Regelmogelijkheden
Welke invloed heb je op de volgende aspecten:
- Inhoud van het werk
- Werktempo
- Werkvolgorde/ manier van werken
- Werktijden
- Werkplek
- Leer- en ontwikkelmogelijkheden
- Betrokkenheid bij de afdeling, bv. het maken van beleid
Welke hulpbronnen biedt je organisatie/je leidinggevende?
- Buddy
- Intervisiegroep
- Coaching
- Bedrijfsmaatschappelijk werk
- Mogelijkheden voor aanpassen werktijden/meer thuiswerken/verlof/mantelzorg of tijdelijk ander/aangepast werk/financiële afspraken
- Cursussen zoals timemanagement of mindfulness
4. Team afspraken
Bespreek in het werkoverleg met het team of er gezamenlijk afspraken te maken zijn.
Een aantal voorbeelden:
- de lunchpauzes verplicht blokken, zodat iedereen gestimuleerd wordt om naar buiten te gaan en een wandeling te maken
- focustijd plannen
- overlegvrije dagen of dagdelen vaststellen
- overleggen van maximaal 50 minuten inplannen, zodat er voldoende rust is
- tussen opeenvolgende overleggen: beweeg in de rustmomenten
- overleggen alleen tussen 10.00-15.00 uur inplannen, voor meer uitwerktijd en voorkomen van te lang doorwerken
- afspraken maken over bereikbaarheid
- vormen van contact zoals een buddy of gezamenlijke weekstart
- geen werk e-mails of werktelefoontjes beantwoorden buiten werktijd
Deze adviezen zijn gebaseerd op de NVAB richtlijn Werk-privé balans.
geraadpleegd 30-3-2025.
Werk-privé balans: Hoe dan?!
Voor jou een handige checklist om werk en privé in balans te brengen. Klik op de button.